Bulwar Zachodzącego Słońca (1950) – Gwiazda, której nikt nie powiedział, że film się skończył

Joe Gillis opowiada swoją historię, chociaż widz już zobaczył go martwego w basenie. Billy Wilder od pierwszych minut „Bulwaru Zachodzącego Słońca” odbiera nam nadzieję na zwyczajne szczęśliwe zakończenie. Zostaje pytanie, jak człowiek dostał się do miejsca, w którym nawet jego śmierć może wyglądać jak element hollywoodzkiego spektaklu.

Joe jest scenarzystą mającym kłopoty finansowe. Kiedy trafia do rezydencji Normy Desmond, dawnej gwiazdy kina niemego, początkowo widzi w niej okazję do zdobycia pracy i poprawienia sytuacji. Norma uważa, że publiczność nadal czeka na jej wielki powrót.

Jej dom jest pełen fotografii, pamiątek i rytuałów budujących zamknięty świat dawnej sławy. Projekcje starych filmów przypominają prywatne nabożeństwa, na których bohaterka wciąż pozostaje centrum wszechświata.

Największe okrucieństwo przemysłu rozrywkowego nie musi polegać na odrzuceniu artysty. Czasami polega na tym, że najpierw uczy go żyć cudzym zachwytem, a potem odbiera mu możliwość dalszego uczestniczenia w świecie na podobnych zasadach.

Norma nie jest jednak wyłącznie tragiczną ofiarą Hollywood. Potrafi żądać, kontrolować i traktować Joego jak człowieka, którego bliskość można zatrzymać pieniędzmi. Daje mu ubrania, zapewnia wygodę i stopniowo próbuje wyznaczyć wszystkie granice jego codzienności.

Joe nie pozostaje niewinny. Rozpoznaje sytuację i wykorzystuje ją, nawet gdy coraz wyraźniej rozumie cudze uczucia. Jego ironia pozwala zachować poczucie przewagi nad Normą, lecz nie zwalnia go z odpowiedzialności za własną wygodę.

Dzięki temu relacja bohaterów jest znacznie bardziej złożona niż historia starszej kobiety oszukiwanej przez młodego mężczyznę. Oboje próbują zdobyć to, czego nie mają, i oboje w coraz mniejszym stopniu potrafią zaakceptować drugą osobę jako niezależną.

Szczególne miejsce zajmuje Max, kamerdyner Normy, dawniej związany z nią także artystycznie i prywatnie. Podtrzymuje jej wizję świata, w którym fani nie przestali pisać, a wielki powrót pozostaje niemal pewny. Jego oddanie można rozumieć jako uczucie, ale również jako udział w systemie złudzeń, który izoluje Normę od rzeczywistości.

Czy kłamstwo wypowiedziane z troski nadal pomaga, jeśli uniemożliwia człowiekowi zrozumienie własnej sytuacji?

Wilder umieszcza w filmie rzeczywiste ślady dawnego Hollywood, dzięki czemu fikcyjny dramat przemysłowych przemian zyskuje szczególną siłę. Norma wspomina czasy, w których gesty i twarze miały większą wagę niż dialogi. W jej nostalgii znajduje się prawdziwa pamięć o sztuce, choć równocześnie zamienia się ona w niezdolność do przyjęcia teraźniejszości.

Hollywood nie jest tutaj jedynym winowajcą. Bohaterowie tworzą własną pułapkę z pragnienia uwagi, strachu przed biedą i nieumiejętności pożegnania dawnej wersji siebie.

Gdy Joe próbuje odejść, ich zależność osiąga tragiczną granicę. Norma zabija go, a później nie potrafi odróżnić policyjnej interwencji od przygotowanego dla niej planu zdjęciowego. Kamera ponownie jest skierowana na jej twarz. W jednej chwili przemoc, rozpad psychiczny i marzenie o sławie splatają się w obraz, który mógłby wydawać się triumfem tylko komuś, kto nie widzi całej historii.

„Bulwar Zachodzącego Słońca” nie jest po prostu opowieścią o kobiecie tęskniącej za młodością. To film o świecie, który nauczył ludzi, że istnienie bez publicznego podziwu oznacza zniknięcie.

W finale Norma znów znajduje się bardzo blisko kamery. Nigdy nie była dalej od prawdziwego spotkania z drugim człowiekiem.