SPOJRZENIE NA FILM
Czarownica (2015) – Gdy dom zaczyna polować na córkę
Film: Czarownica: Bajka ludowa z Nowej Anglii (2015)
W izolowanej purytańskiej rodzinie znika niemowlę, a kolejne nieszczęścia obracają bliskich przeciw Thomasin. Eggers pyta, kto zyskuje władzę, kiedy strach zastępuje zaufanie.
Tekst wygenerowany przez AI (GPT-6), skorygowany przez Gemini i zatwierdzony do publikacji przez redakcję.
Thomasin opiekuje się młodszym bratem na skraju lasu. Przez chwilę bawi się z nim, zasłaniając twarz dłońmi. Gdy znowu otwiera oczy, niemowlę znika. Nie ma czasu na stopniowe przygotowanie widza do tragedii; rodzinna codzienność pęka od razu.
Robert Eggers w „Czarownicy” osadza historię w Nowej Anglii lat trzydziestych XVII wieku. Purytańska rodzina została odsunięta od swojej społeczności po konflikcie religijnym. Żyje na odległej farmie, gdzie nieudane zbiory, choroby i lęk przed lasem nabierają wymiaru duchowego.
Nie wszystkie nieszczęścia dają się tutaj spokojnie wyjaśnić.
Najbardziej niebezpieczny moment w rodzinie przychodzi czasem wtedy, gdy jej członkowie uznają, że cierpienie musi mieć winnego, którego można natychmiast wskazać.
William, ojciec Thomasin, jest przekonany o słuszności własnych religijnych decyzji. Jego upór doprowadził rodzinę do izolacji, ale mężczyźnie coraz trudniej przyznać, że mogła to być pomyłka. Nawet gdy gospodarstwo nie zapewnia wystarczającego utrzymania, rodzinne rozmowy pozostają podporządkowane potrzebie obrony jego autorytetu.
Katherine, matka, przeżywa utratę dziecka i kolejne rozczarowania. Jej gniew stopniowo kieruje się przeciw najstarszej córce. W domu pełnym religijnego języka lęk i żałoba nie prowadzą do zwiększenia troski, lecz do poszukiwania oznak moralnego zepsucia.
Thomasin znajduje się w szczególnie trudnym położeniu. Jest na tyle dorosła, by wymagać od niej odpowiedzialności, ale zbyt młoda, by mogła samodzielnie określić własną przyszłość. Jej ciało, zachowanie i emocje stają się przedmiotem podejrzeń, które inni nazywają duchowym rozeznaniem.
Kiedy znika kolejny członek rodziny i narasta napięcie wokół zachowania dzieci, granica między religijnym przekonaniem a społeczną kontrolą staje się coraz bardziej niewyraźna.
Film nie musi odrzucać każdej formy wiary, aby pokazać tragedię ludzi używających jej języka do wzajemnego oskarżania. Problem rodzi się tam, gdzie niepewność przestaje być dopuszczalna, a autorytet wymaga wskazania kozła ofiarnego.
Eggers nie ogranicza jednak horroru do psychologii. Nadnaturalne elementy są w świecie filmu rzeczywiście obecne, dlatego nie warto przedstawiać go jako zagadkę, którą można w całości wyjaśnić zbiorową paniką. To baśń grozy operująca dosłowną obecnością sił wymykających się codziennemu doświadczeniu.
Właśnie dzięki temu finał jest tak dwuznaczny.
Czarny kozioł Black Phillip okazuje się kimś więcej niż zwykłym zwierzęciem. Oferuje Thomasin możliwość opuszczenia świata, w którym pozostawała oskarżana i bezsilna. Dziewczyna dokonuje wyboru, ale trudno nazwać go po prostu triumfem niezależności.
Jej dotychczasowe życie zostało zniszczone, a alternatywę przedstawia istota wykorzystująca tę rozpacz. Nie jest to model wyzwolenia, do którego film bez zastrzeżeń zachęca. To raczej przerażająca sytuacja, w której człowiek może poczuć się wolny dopiero po utracie wszystkiego, co mogło stanowić rzeczywiste wsparcie.
„Czarownica” opowiada o domu, który miał chronić przed złem świata, lecz stał się miejscem tak wielkiej nieufności, że nie potrafił już ochronić swoich dzieci.
Las na początku wydawał się jedynym niebezpiecznym miejscem. Ostatecznie najwięcej cierpienia rozegrało się wokół rodzinnego stołu.