Czas na miłość (2013) – Dzień, do którego nie trzeba już wracać

Wyobraźmy sobie, że po niezręcznej rozmowie można po prostu wrócić do jej początku. Powiedzieć coś mądrzej, uniknąć pomyłki i sprawić, żeby druga osoba zobaczyła nas dokładnie tak, jak chcielibyśmy być postrzegani.

Tim dowiaduje się, że mężczyźni z jego rodziny potrafią podróżować do chwil własnego życia. Początkowo wykorzystuje dar zgodnie z tym, czego można by się po nim spodziewać: chce lepiej wypaść, poprawić niezręczne sytuacje i znaleźć drogę do miłości.

Richard Curtis tworzy z tego pomysłu komedię romantyczną, lecz stopniowo przesuwa jej środek ciężkości.

Najważniejszym problemem podróżnika w czasie może się okazać nie brak możliwości powrotu, ale nieustanne przekonanie, że obecna chwila wymaga poprawienia.

Tim poznaje Mary i próbuje zbudować z nią związek. Nie wystarcza mu jednak samo spotkanie odpowiedniej osoby. Chciałby mieć pewność, że nie zmarnuje szansy jednym niefortunnym zdaniem. Gdy coś idzie nie tak, jego zdolność pozwala mu skorygować przebieg zdarzeń.

To wydaje się niewinne, dopóki nie dostrzeżemy, jak bardzo pragnienie idealnego wyniku zmienia sposób patrzenia na innych ludzi.

W zwykłym życiu druga osoba zawsze w jakimś stopniu pozostaje poza naszą kontrolą. Może odpowiedzieć inaczej, niż się spodziewaliśmy, może nas nie zrozumieć albo po prostu nie zechcieć takiej relacji. Miłość oznacza ryzyko. Tim ma narzędzie, dzięki któremu może przez jakiś czas udawać, że ryzyko jest tylko problemem źle dobranych słów.

Film nie rozwija tego wątku w mroczną historię manipulacji, ale pozostawia ciekawe pytanie: czy doskonała randka jest naprawdę doskonała, jeśli jedna osoba mogła ją ćwiczyć, a druga przeżywała ją tylko raz?

Z czasem ważniejsza od kolejnych romantycznych sztuczek staje się relacja Tima z ojcem. To on przekazał synowi wiedzę o podróżach w czasie i to z nim bohater może rozmawiać o czymś znacznie większym niż powodzenie pierwszej randki.

Ojciec nie traktuje daru jak sposobu na nieograniczone zdobywanie przewagi. Jest w nim ciepło człowieka, który rozumie, że życie składa się w znacznej mierze z chwil pozornie niewartych zapamiętania.

Kiedy ojciec choruje i umiera, fantastyczny pomysł filmu nabiera niezwykłego ciężaru. Tim ma możliwość spotykania go w przeszłości, ale coraz wyraźniej odkrywa, że podróż do wcześniejszych wydarzeń może wpływać na późniejsze życie. Szczególne znaczenie mają narodziny jego dzieci. Nie da się swobodnie zmieniać przeszłości bez ryzyka utraty tego, co stało się jej dalszą konsekwencją.

To pomysł o ogromnej emocjonalnej sile. Bohater musi zacząć żegnać się nie tylko z ojcem, lecz także z samą możliwością nieskończonego odkładania pożegnania.

W jednej z najpiękniejszych scen ojciec i syn wracają do wspólnej chwili z dzieciństwa. Nie chodzi o historyczne osiągnięcie, wielką rodzinną uroczystość ani wydarzenie, które ktoś musiałby fotografować. Chodzi o wspólnie spędzony czas, którego wartość nie wymaga świadków.

To szczególnie przejmujące, ponieważ każdy zna własną wersję takiej sceny. Zwyczajny spacer, rozmowę przy stole, drogę samochodem. Czasem dopiero po latach dostrzegamy, że niczego ważniejszego nie trzeba było wtedy robić.

„Czas na miłość” bywa krytykowany za uprzywilejowany świat, w którym bohaterowie mają warunki pozwalające skupiać się na relacjach. To uczciwa uwaga. Nie każdy może pozwolić sobie na spokojne zatrzymanie, a dobre nastawienie nie usuwa ekonomicznych i społecznych przeszkód. Film jest baśnią o czasie, nie poradnikiem dotyczącym wszystkich ludzkich problemów.

A jednak jego zasadnicza myśl pozostaje cenna.

Pod koniec Tim przestaje korzystać z podróży w czasie, aby nieustannie poprawiać zwyczajne dni. Próbuje przeżywać je tak, jakby już wiedział, że pewne drobiazgi okażą się warte wspominania. Uwaga zastępuje potrzebę nieustannej korekty.

Nie oznacza to, że nigdy nie popełni błędu, nie pokłóci się z bliskimi ani nie zatęskni za przeszłością. Życie nadal będzie nieprzewidywalne. Różnica polega na tym, że przestaje postrzegać każdą nieidealną chwilę jako nieudaną wersję zdarzenia.

„Czas na miłość” opowiada o człowieku obdarzonym niezwykłą władzą nad przeszłością, żeby pokazać, że najcenniejszą umiejętnością może być rezygnacja z jej używania.

Nie każdy dzień będzie najlepszy. Ale żaden nie musi być próbnym nagraniem przed prawdziwym życiem.