Władca Pierścieni: Drużyna Pierścienia (2001) – Największy ciężar dostaje ten, kto nie pragnie władzy

W Shire nie ma niczego, co przypominałoby początek wielkiej legendy. Są zielone wzgórza, dobrze nakryte stoły, sąsiedzkie plotki i hobbici, którzy znacznie chętniej wybierają drugie śniadanie niż przygodę.

Film rozpoczyna się od prologu pełnego wielkich armii i walki o Pierścień. Potem Peter Jackson przenosi nas do Shire i poświęca spokojnej codzienności hobbitów zaskakująco dużo uwagi. Dzięki temu pośród ogromnej historii o dawnych królestwach nie tracimy z oczu radości istnienia w miejscu, do którego wielkie dzieje zwykle nie zaglądają.

To ważne, bo „Drużyna Pierścienia” nie jest opowieścią o poszukiwaniu chwały. Opowiada o próbie ocalenia miejsc, w których chwała nikomu nie jest potrzebna.

Frodo otrzymuje przedmiot o ogromnej mocy. Pierścień obiecuje władzę, lecz stopniowo podporządkowuje sobie każdego, kto próbuje z niego korzystać. W tradycyjnym fantasy potężny artefakt byłby narzędziem zwycięstwa. Tutaj najważniejszym zadaniem jest jego zniszczenie.

Bohater nie ma nauczyć się, jak najlepiej używać siły. Ma znaleźć sposób, żeby się jej wyrzec.

To jedna z najpiękniejszych przewrotności całego świata Tolkiena: ocalenie zaczyna się tam, gdzie ktoś odmawia zdobycia największej możliwej przewagi.

Frodo nie jest najsilniejszy ani najbardziej doświadczony. Nie potrafi walczyć jak Aragorn, nie zna starożytnych języków jak Gandalf i nie wygląda na kogoś, od czyich decyzji powinien zależeć los świata. A jednak to on staje się Powiernikiem Pierścienia.

Można widzieć w tym nagrodę za skromność. Lepiej chyba powiedzieć, że jego skromność pozwala mu dłużej nie ulec temu, czemu inni ulegliby natychmiast. Potęga działa najmocniej na tych, którzy już mają wielkie plany. Oferuje im skrót do świata, jaki chcieliby zbudować.

Film bardzo precyzyjnie pokazuje, że nawet dobre intencje nie wystarczą. Boromir nie pragnie zniszczenia własnego ludu. Chce uratować Gondor. Wierzy, że Pierścień mógłby uczynić z jego ojczyzny twierdzę nie do zdobycia. Jego pokusa rodzi się z troski, strachu i poczucia obowiązku.

To czyni go znacznie ciekawszym niż zwykły zdrajca.

Boromir pokazuje, jak łatwo przekroczyć moralną granicę w imię słusznego celu. Wystarczy raz uznać, że wyjątkowa sytuacja usprawiedliwia użycie narzędzia, którego wcześniej nie chcieliśmy dotykać. Kiedy próbuje odebrać Pierścień Frodowi, nie staje się nagle kimś obcym. Ujawnia słabość, która przez cały czas była częścią jego najlepszych zamiarów.

A jednak „Drużyna Pierścienia” nie pozwala zdefiniować go wyłącznie przez ten błąd. W obliczu zagrożenia Boromir broni towarzyszy i płaci za to najwyższą cenę. Jego ostatnie chwile nie anulują wcześniejszego czynu. Pokazują jednak, że człowiek może być czymś więcej niż najgorsza decyzja, którą podjął.

Taką złożoność łatwo przeoczyć w widowisku pełnym fantastycznych stworzeń i potężnych bitew.

Równie ważna jest postać Sama. Na początku wydaje się kimś, kto znalazł się w przygodzie niemal przypadkiem. Nie ma wielkiego planu. Nie zna odpowiedzi na wszystkie pytania. Wie natomiast, że jego przyjaciel nie powinien iść sam.

Kiedy Frodo postanawia opuścić Drużynę, Sam nie wygłasza przemówienia o ratowaniu świata. Po prostu próbuje do niego dołączyć, choć droga prowadzi przez wodę, a on w ogóle nie umie pływać. W tej scenie odwaga przestaje być widowiskowa. Nabiera kształtu uporu kogoś, kto dotrzymuje słowa.

Można przeżyć całe życie, nie walcząc z potworami. Trudniej przeżyć je tak, żeby ktoś w chwili największego strachu naprawdę mógł na nas liczyć.

Podróż Drużyny składa się także z nieustannych strat. Jej członkowie opuszczają bezpieczne miejsca, żegnają towarzyszy, dowiadują się, że nawet mądrzy opiekunowie nie potrafią przewidzieć każdego zagrożenia. Śródziemie nie jest światem, w którym dobro gwarantuje ocalenie. Jest miejscem, gdzie można postąpić właściwie i nadal wiele utracić.

Dlatego Shire pozostaje obecne w filmie nawet wtedy, gdy fizycznie jesteśmy bardzo daleko od jego zielonych pól. To wspomnienie podpowiada, po co w ogóle podejmuje się walkę. Nie dla map zaznaczonych nowymi granicami ani dla opowieści o wielkich zwycięzcach, lecz dla codziennej możliwości życia bez strachu.

Jackson doskonale rozumie, że skala nie jest najważniejszym źródłem emocji. Olbrzymie posągi nad rzeką i potęga dawnych królestw robią wrażenie. Jednak to dwie niewielkie sylwetki oddalające się od reszty Drużyny niosą ze sobą obietnicę dalszego sensu tej historii.

„Drużyna Pierścienia” kończy się, zanim wielkie zadanie zostanie wykonane. Nie daje zwycięstwa. Daje decyzję, by iść dalej, mimo że droga może okazać się zbyt trudna.

Nie każdy bohater potrafi pokonać wroga. Czasem największym bohaterstwem jest nie zostawić przyjaciela samego z ciężarem, którego nie powinien dźwigać nikt.

Od tej chwili najważniejszym przedmiotem w całej przygodzie nadal jest Pierścień. Ale najbardziej potrzebną rzeczą staje się czyjaś obecność.