E.T. (1982) – Przyjaciel, którego trzeba pozwolić odejść

E.T. (1982) – Przyjaciel, któremu trzeba pozwolić odejść

Uwaga: esej zdradza najważniejsze wydarzenia, chorobę E.T. i zakończenie filmu.

Elliott odkrywa w ogrodzie niezwykłego gościa. Nie wie, skąd przybył ani czy potrafi mu zaufać. Istota wygląda obco, porusza się nieporadnie i nie zna ludzkich zwyczajów. Zamiast jednak potraktować spotkanie wyłącznie jako zagrożenie, chłopiec próbuje się porozumieć.

Steven Spielberg opowiada w „E.T.” o kosmicie, lecz właściwie przez cały czas patrzy na świat oczami dziecka, które potrzebuje przyjaciela.

Rodzina Elliotta zmaga się z nieobecnością ojca. W domu są matka, rodzeństwo i codzienne trudności, których najmłodsi nie zawsze potrafią nazwać. Elliott przeżywa samotność mimo obecności bliskich. Kiedy spotyka istotę oddaloną od własnej rodziny o całe światy, odkrywa w niej doświadczenie zaskakująco podobne do swojego.

Nie musimy rozumieć wszystkich cudzych słów, żeby rozpoznać tęsknotę za domem.

Początkowe próby komunikacji są pełne zabawy. Elliott pokazuje przedmioty, a E.T. uczy się reagować na nową rzeczywistość. Kontakt nie powstaje dlatego, że obie strony natychmiast stają się do siebie podobne. Rodzi się z cierpliwości i zainteresowania.

Spielberg pokazuje, jak ważna może być dziecięca gotowość do zadawania pytań bez pospiesznego oceniania odpowiedzi. Dorosły często chce najpierw ustalić, czy nowe zjawisko jest niebezpieczne, przydatne albo zgodne z zasadami. Dziecko potrafi zapytać po prostu: „Czy potrzebujesz pomocy?”.

Nie znaczy to, że każda nieznana istota powinna automatycznie budzić zaufanie. Film jest baśnią, w której spotkanie okazuje się możliwe dzięki szczególnemu rodzajowi wzajemnej wrażliwości.

Między Elliottem a E.T. powstaje niezwykła więź emocjonalna. Bohaterowie współodczuwają część swoich stanów, jakby granica między nimi stawała się cieńsza. To piękna fantazja o przyjaźni, ale również obraz jej niebezpiecznej strony: kiedy cudze cierpienie przeżywamy niemal jak własne, trudno pamiętać, że druga osoba nadal ma odrębne potrzeby.

E.T. chce wrócić do domu. Elliott z początku wolałby, żeby przyjaciel pozostał blisko niego.

To konflikt, którego nie da się rozwiązać samą miłością. Zatrzymanie E.T. nie byłoby gestem troski, jeśli oznaczałoby dalsze oddzielenie go od własnego świata. Chłopiec musi zrozumieć, że prawdziwa przyjaźń może prowadzić do pożegnania, a nie do wspólnego życia na zawsze.

Kiedy stan przybysza się pogarsza, wokół dzieci pojawiają się dorośli reprezentujący instytucje i naukę. Chcą badać nieznaną istotę, kontrolować sytuację i przewidywać ryzyko. Film pokazuje nieufność wobec działań, które z perspektywy dzieci wyglądają jak odebranie przyjacielowi prawa do własnego życia.

Warto zauważyć, że samo badanie nie jest wrogiem dobra. Problem zaczyna się wtedy, gdy pragnienie wiedzy przesłania konkretne potrzeby istoty poddanej badaniu.

Lot roweru Elliotta na tle księżyca pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych obrazów kina. Jego siła nie wynika jednak tylko z efektu specjalnego. To chwila, kiedy zwykłe dziecięce przedmioty stają się narzędziami ocalenia kogoś większego od wszystkich ich dawnych przygód.

Finał jest równocześnie triumfem i stratą. E.T. otrzymuje szansę powrotu, Elliott musi zostać.

„E.T.” opowiada o przyjaźni, która staje się naprawdę dojrzała wtedy, gdy przestaje mylić miłość z posiadaniem.

Chłopiec nie otrzymuje obietnicy, że będzie mógł spotykać przyjaciela codziennie. Zachowuje coś innego: doświadczenie, że w ogromnym wszechświecie można przez chwilę być dla kogoś domem.