Klaus (2019) – Dobroć, która zaczyna się od cudzego interesu

Jesper nie marzy o pomaganiu innym. Chciałby raczej wygodnie żyć, korzystając z pozycji i majątku ojca. Kiedy trafia na mroźną wyspę do miejscowości Smeerensburg, ma wykonywać pracę listonosza w miejscu pogrążonym w nieustannej, zaciekłej waśni.

Sergio Pablos w „Klausie” buduje baśń świąteczną zaczynającą się od czegoś mało świątecznego: egoizmu.

Jesper próbuje znaleźć sposób na wypełnienie narzuconego mu zadania i powrót do dawnego życia. Nie jest człowiekiem od początku gotowym do poświęcenia własnych interesów dla innych. Jest pomysłowy, ale swoje zdolności wykorzystuje przede wszystkim po to, by uniknąć niewygodnych obowiązków.

Prawdziwa zmiana nie zawsze zaczyna się od doskonałej intencji. Czasem zaczyna się od jednego działania, którego konsekwencje okazują się lepsze niż zamiar.

W Smeerensburgu dwa zwaśnione klany od pokoleń pielęgnują wzajemną nienawiść. Dzieci uczą się jej od dorosłych, a konflikty są tak głęboko zakorzenione, że nikt nie potrafi już jasno powiedzieć, dlaczego właściwie powinien nienawidzić sąsiadów.

W tym świecie list nie jest po prostu przedmiotem. Jest próbą komunikacji.

Jesper poznaje Klausa, samotnego stolarza mieszkającego z dala od innych. W jego domu znajduje mnóstwo zabawek wykonanych z niezwykłą starannością. Z czasem dowiadujemy się, że Klaus przygotowywał je dla dzieci, które chciał wychowywać z ukochaną żoną Lydią. Po jej śmierci przedmioty pozostały świadectwem pragnienia, którego nie udało się spełnić.

Kiedy Klaus zaczyna ofiarowywać zabawki dzieciom z miasteczka, nie odzyskuje utraconej rodziny. Odkrywa jednak, że jego praca nadal może przynosić radość.

To szczególnie poruszający motyw. Nie trzeba zapominać o bliskich ani udawać, że strata przestała boleć, żeby stworzyć coś dobrego dla innych.

Jesper początkowo traktuje całą sytuację jako sposób na zwiększenie liczby wysyłanych listów. Dzieci zaczynają pisać do Klausa, a Jesper dostrzega możliwość osiągnięcia własnego celu. Z każdym kolejnym dniem coraz wyraźniej widzi jednak zmiany w zachowaniu mieszkańców.

Pojawiają się małe gesty uprzejmości, a ludzie zaczynają zauważać, że współpraca potrafi przynieść coś, czego nie dawała wieloletnia wrogość.

Ważna jest również Alva, dawna nauczycielka, która utraciła wiarę w sens swojej pracy. Kiedy dzieci zaczynają potrzebować umiejętności pisania, aby wysyłać listy, nauka odzyskuje dla nich konkretne znaczenie. Alva znajduje powód, by ponownie otworzyć szkołę.

Ta przemiana nie wynika z jednego genialnego przemówienia. Rodzi się z doświadczenia, że nawet mały wysiłek może połączyć ludzi, którzy wcześniej nie mieli wspólnego celu.

Film nie pozwala Jesperowi bez końca ukrywać prawdy o własnych motywacjach. Kiedy mieszkańcy odkrywają, dlaczego początkowo tak bardzo zależało mu na listach, jego relacje zostają wystawione na próbę.

To ważne, bo dobre skutki nie oznaczają automatycznie, że wszystkie wcześniejsze kłamstwa przestały się liczyć. Jesper musi wziąć na siebie odpowiedzialność za to, czego nie powiedział innym, i zdecydować, czy nadal chce działać wyłącznie dla własnej korzyści.

W finale magia świątecznej tradycji rodzi się ze zwykłych ludzkich gestów, które z czasem obrastają w legendę. Film nie potrzebuje naukowego wyjaśnienia każdej niezwykłej chwili, by pokazać sens wspólnoty.

„Klaus” opowiada o tym, że życzliwość może rozprzestrzeniać się między ludźmi równie skutecznie jak niechęć. Różnica polega na tym, którą z tych rzeczy zdecydujemy się przekazać dalej.

Jesper przybył do miasta, żeby jak najszybciej z niego wyjechać. Odnajduje dom dopiero wtedy, gdy zaczyna naprawdę interesować się jego mieszkańcami.