Logan (2017) – Bohater, który nie może już dłużej być sam

W „Loganie” bohater nie wchodzi na scenę jako obietnica wielkiego zwycięstwa. Jest zmęczony, chory i coraz gorzej radzi sobie z własnym ciałem. Moc, która przez lata pozwalała mu przetrwać niezwykłe starcia, przestaje działać tak, jak kiedyś.

Hugh Jackman gra Wolverine’a jako człowieka, który nie ma już siły na legendę o sobie.

James Mangold wybiera świat pozbawiony części komiksowego blasku. Drogi są zakurzone, samochody zużyte, a bohaterowie częściej martwią się o leki i pieniądze niż o przyszłość całej planety. To szczególnie trafne otoczenie dla historii kogoś, kto przez dekady przyzwyczaił się do rozwiązywania problemów przede wszystkim siłą.

Teraz jego najważniejsze zadanie wymaga czegoś zupełnie innego.

Logan opiekuje się Charlesem Xavierem, dawnym mentorem, który zmaga się z poważnymi problemami zdrowotnymi. Ich relacja nie przypomina pięknego pomnika dawnej przyjaźni. Jest pełna irytacji, zmęczenia i codziennych obowiązków. Ktoś musi pilnować lekarstw, odpowiedniej dawki spokoju i tego, by starszy człowiek był bezpieczny.

Najtrudniejszym sprawdzianem siły bywa nie walka z przeciwnikiem, lecz cierpliwość wobec osoby, która potrzebuje nas każdego dnia.

W świecie superbohaterów opieka zwykle pozostaje poza kadrem. Komiksy lubią chwile największej sprawności, a znacznie rzadziej pokazują człowieka, który musi przyznać, że jego ciało ma granice. Mangold uczynił te granice jednym z głównych tematów filmu.

Logan nadal potrafi zrobić rzeczy niezwykłe, ale każde działanie kosztuje go coraz więcej. Nie może już wierzyć, że pozostanie niezniszczalny, jeśli tylko odpowiednio mocno się zmobilizuje.

Pojawia się Laura, dziewczynka obdarzona podobnymi zdolnościami i mająca za sobą własną historię przemocy. Logan początkowo traktuje jej obecność jak problem, z którym nie ma ochoty ani siły się mierzyć. Pragnie spokoju, chociaż jego życie od dawna nie daje mu możliwości bezpiecznego ukrycia się przed światem.

Laura nie prosi jednak o wielką przemowę bohatera. Potrzebuje konkretnej pomocy.

Z czasem ich relacja zmienia znaczenie całej podróży. Logan nie może ochronić dziewczynki samym przekonaniem, że jest silniejszy od przeciwników. Musi pozwolić jej działać, potraktować ją jak osobę podejmującą własne decyzje i przestać widzieć w niej jedynie kolejne przypomnienie o własnej przeszłości.

To ważne również dlatego, że Laura nie jest tylko symbolem następnego pokolenia. Ma swoją sprawczość, gniew i potrzebę więzi. Nie musi stać się kopią Logana, by ich relacja nabrała znaczenia.

Film nie ukrywa przemocy. Wręcz przeciwnie: pokazuje ją w sposób bolesny, czasem trudny do oglądania. Warto jednak odróżnić spektakularność starć od sensu opowieści. Logan nie zwycięża, kiedy zadaje najwięcej ciosów. Odzyskuje część człowieczeństwa, kiedy zaczyna działać dla kogoś, kto może żyć dalej.

W tym świecie pojawia się także temat opowieści o bohaterach. Młodzi ludzie znają komiksy przedstawiające mutantów. Dla Logana takie historie są często zbyt proste, zbyt czyste i zbyt odległe od rzeczywistej ceny dawnych wydarzeń. Nie chce być mitem. Nie wierzy już w opowiadanie o własnym życiu jako o serii zwycięstw.

A jednak Laura potrzebuje nie tylko bezpieczeństwa, ale także jakiegoś wzorca na przyszłość.

Paradoks polega na tym, że Logan może stać się dla niej ważny właśnie w chwili, gdy przestaje przypominać herosa z kolorowych stron. Jest zawodny, słaby, czasem niecierpliwy, lecz w końcu podejmuje decyzję, żeby nie zostawić jej samej.

Finał jest tragiczny. Logan umiera, ratując Laurę i inne dzieci. Śmierć nie powinna być tu przedstawiana jako konieczny sposób odzyskania wartości. Jego życie miało znaczenie wcześniej, także w dniach pełnych bólu i porażek. Ostatni gest pomaga jedynie zobaczyć coś, o czym sam tak długo zapominał: nadal potrafił tworzyć więź.

Przy jego grobie Laura żegna człowieka, którego nie da się zamknąć w jednym słowie: „bohater”. Był dla niej kimś znacznie bliższym i bardziej skomplikowanym.

„Logan” opowiada o końcu nieśmiertelnego wojownika, aby pokazać, że człowiek nie musi być niezniszczalny, by stać się dla kogoś bezcenny.

Wolverine przez lata potrafił przetrwać niemal wszystko. Najważniejsze w jego ostatniej podróży okazuje się to, że nie odbywa jej wyłącznie dla siebie.