Wszystko wszędzie naraz (2022) – Dobroć wobec świata, który mógłby być inny

„Wszystko wszędzie naraz” (2022) – Dobroć wobec świata, który mógłby być inny

Uwaga: tekst ujawnia istotne wydarzenia i zakończenie filmu.

Evelyn Wang ma wrażenie, że wszystko dzieje się jednocześnie. Pralnia wymaga uwagi, podatki nie są rozliczone, małżeństwo przechodzi trudny czas, córka próbuje powiedzieć coś ważnego, a ojciec przyjechał z wizytą. Każda sprawa wydaje się pilna. Żadna nie zostawia miejsca na spokojną rozmowę.

Gdyby nie pojawiła się fantastyczna opowieść o równoległych wszechświatach, ten początek wystarczyłby na pełnokrwisty dramat rodzinny.

Daniel Scheinert i Daniel Kwan zamiast tego otwierają przed Evelyn niezliczone wersje życia. W jednej jest mistrzynią sztuk walki, w innej uznaną artystką, gdzie indziej podjęła decyzje, na które nie odważyła się we własnej codzienności.

Pomysł jest szalony, zabawny i często celowo absurdalny. Ale pod nadmiarem obrazów kryje się pytanie bardzo znajome: co zrobić z poczuciem, że gdzieś, po innej decyzji, moglibyśmy stać się kimś szczęśliwszym?

Najłatwiej odebrać wartość własnemu życiu, kiedy nieustannie porównujemy je z życiami, których nigdy nie przeżyliśmy.

Evelyn ogląda alternatywne wersje siebie. Niektóre wydają się piękne, inne groteskowe. Każda może podsunąć powód do żalu. Być może nie powinna była wyjeżdżać. Może powinna inaczej poprowadzić małżeństwo, rodzinny biznes albo relację z córką. Niezliczone możliwości nie uwalniają jej od codzienności. Sprawiają, że jeszcze trudniej zaakceptować jedną konkretną rzeczywistość.

Film używa fantastyki do pokazania przeciążenia, które wcale nie wymaga podróży między wszechświatami. Wystarczy życie pełne wyobrażonych alternatyw i nieustannej oceny siebie.

Najważniejszą przeciwniczką Evelyn okazuje się jej córka Joy, występująca również w odmiennej, potężnej postaci. Zmaganie między nimi ma wymiar kosmiczny, ale jego korzenie tkwią w rozmowach, które nigdy nie zostały dokończone. Joy pragnie być przyjęta jako osoba odrębna od matki, a Evelyn przez lata nie potrafiła oddzielić troski od oceny.

Nie jest to opowieść, w której jedno pokolenie jest wyłącznie winne, a drugie ma wszystkie odpowiedzi. Rodzina składa się z ludzi pragnących bliskości, którzy nieraz ranią się właśnie dlatego, że nie umieją mówić o swoich potrzebach inaczej.

W tym chaosie Waymond, mąż Evelyn, reprezentuje postawę początkowo myloną ze słabością. Jest łagodny, uprzejmy i zdolny do okazywania troski nawet w trudnej sytuacji. Inni mogą uznawać, że brakuje mu stanowczości. Film stopniowo pokazuje jednak, że jego dobroć bywa świadomą decyzją, a nie brakiem odwagi.

Waymond nie jest naiwny tylko dlatego, że nie chce odpowiadać agresją na każdą agresję. Rozumie, że wspólne życie wymaga prób porozumienia również wtedy, gdy nie ma gwarancji sukcesu.

To jedna z najbardziej niezwykłych myśli filmu akcji. W świecie wielkich bitew, gwałtownych ruchów i spektakularnych mocy najważniejszą umiejętnością może okazać się potraktowanie drugiej osoby z czułością.

Wiele scen celowo obniża powagę wieloświatowej opowieści. Absurdalne przemiany i groteskowe przedmioty nie służą jedynie rozbawieniu widza. Pokazują, jak łatwo całą rzeczywistość uznać za przypadkowy zbiór możliwości pozbawionych stałego znaczenia.

Jeśli wszystko mogłoby wyglądać inaczej, dlaczego mielibyśmy szczególnie troszczyć się o to, co jest teraz?

Film odpowiada nie wielkim dowodem filozoficznym, lecz zwykłym gestem bliskości.

Evelyn nie musi udowadniać, że jej życie jest najlepszym ze wszystkich dostępnych. Może przyznać, że jest trudne, pełne pomyłek i żalu, a mimo to warte wspólnego przeżywania. Jej relacja z Joy nie zostaje naprawiona jednym kosmicznym odkryciem. Musi zacząć się zmieniać w konkretnych rozmowach, w których matka słucha córki i próbuje zaakceptować jej niezależność.

To znacznie bardziej wymagające niż pokonanie fantastycznego przeciwnika.

Nie oznacza to, że dobroć zawsze rozwiązuje konflikty ani że każdy powinien pozostawać w trudnej relacji bez stawiania granic. Film celebruje możliwość spotkania, ale prawdziwa bliskość nadal wymaga szacunku wobec cudzej autonomii.

„Wszystko wszędzie naraz” opowiada o niezliczonych możliwych wszechświatach, żeby przypomnieć, że nie musimy odnaleźć najlepszego z nich, zanim zaczniemy być dobrzy dla ludzi obok nas.

Evelyn mogłaby zostać kimś innym. Na koniec najważniejsza staje się jej decyzja, kim chce być tutaj.